ଜମି ଓ ସମ୍ପତ୍ତି

ଓଡ଼ିଶାରେ ଜମି ଦୁଇଟି ସମାନ୍ତରାଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରେକର୍ଡ ହୁଏ: ମାଲିକାନା ହସ୍ତାନ୍ତର କରୁଥିବା ପଞ୍ଜୀକୃତ ଦଲିଲ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ଲଟ କାହା ଅଧୀନରେ ଅଛି ତାହା ଦର୍ଶାଉଥିବା ରାଜସ୍ୱ ରେକର୍ଡ, ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି (RoR)। ଅନେକ ବିବାଦ ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ଏ ଦୁଇଟି ମେଳ ଖାଏ ନାହିଁ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ ଉଭୟ ପ୍ରକାର ରେକର୍ଡକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଢ଼ିବାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।

ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କ'ଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ

ସ୍ୱତ୍ୱ ଯାଞ୍ଚ

ବିକ୍ରେତା ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱତ୍ୱ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିପାରିବେ କି ନାହିଁ ଓ କେଉଁ ବିପଦ ରହିଯାଏ ତାହା ଦେଖିବା ପାଇଁ, ସ୍ୱତ୍ୱ ଦଲିଲର ଶୃଙ୍ଖଳା ସହ ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ପୂର୍ବ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି, ସବ୍-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ଦାୟମୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (EC) ଏବଂ ଜମିର ରେକର୍ଡଭୁକ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ (କିସମ) ପଢ଼ିବା। ଏହା ପ୍ରାୟତଃ କ୍ରୟ, ସମ୍ପତ୍ତି ବନ୍ଧକରେ ଋଣ କିମ୍ବା ପାରିବାରିକ ବୁଝାମଣା ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଏ।

ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ଓ ନାମାନ୍ତରଣ

ତହସିଲଦାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନାମାନ୍ତରଣ ଓ ରେକର୍ଡ ସଂଶୋଧନ ମାମଲାରେ ଆବେଦନ ଓ ଆପତ୍ତି, ଏବଂ ଉଚ୍ଚତର ରାଜସ୍ୱ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅପିଲ ଓ ରିଭିଜନ। ନାମାନ୍ତରଣ ଏଣ୍ଟ୍ରି ରାଜସ୍ୱ ରେକର୍ଡକୁ ଅଦ୍ୟତନ କରେ; ଏହା ନିଜେ ନିଜେ ମାଲିକାନା ସ୍ଥିର କରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦଲିଲ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରାଧିକାରର ଆଧାର ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ବଣ୍ଟନ

ଯୌଥ ଭାବେ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା ବା ଉତ୍ତରାଧିକାରସୂତ୍ରରେ ପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତିର ବଣ୍ଟନ, ପାରିବାରିକ ବୁଝାମଣା ବା ବଣ୍ଟନ ଦଲିଲରେ ସହମତି ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଅଂଶୀଦାରମାନେ ସହମତ ନହେଲେ ଦେୱାନୀ ଅଦାଲତରେ ବଣ୍ଟନ ମକଦ୍ଦମା ଦ୍ୱାରା।

ସମ୍ପତ୍ତି ବିବାଦ

ଦେୱାନୀ ଅଦାଲତ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ୱତ୍ୱ ଘୋଷଣା, ଦଖଲ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ନିଷେଧାଜ୍ଞା ପାଇଁ ମକଦ୍ଦମା, ଏବଂ ସୀମା, ଜବରଦଖଲ ଓ ଯାତାୟାତ ପଥ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିବାଦ, ସହିତ ରାଜସ୍ୱ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ।

ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ଆଇନ

• ସମ୍ପତ୍ତି ହସ୍ତାନ୍ତର ଆଇନ, 1882 (Transfer of Property Act): ସ୍ଥାବର ସମ୍ପତ୍ତିର ବିକ୍ରୟ, ଦାନ, ବନ୍ଧକ ଓ ଲିଜ୍।
• ପଞ୍ଜୀକରଣ ଆଇନ, 1908 (Registration Act): ସ୍ଥାବର ସମ୍ପତ୍ତିର ବିକ୍ରୟ କବଲା ସମେତ କେଉଁ ଦଲିଲର ପଞ୍ଜୀକରଣ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।
• ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟାମ୍ପ ଆଇନ, 1899 (Indian Stamp Act), ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ରୂପରେ: ହସ୍ତାନ୍ତର ଦଲିଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଖତ ଉପରେ ଷ୍ଟାମ୍ପ ଶୁଳ୍କ।
• ଓଡ଼ିଶା ଭୂମି ସଂସ୍କାର ଆଇନ, 1960 (OLR Act): ପ୍ରଜାସ୍ୱତ୍ୱ ଅଧିକାର, କେତେକ ହସ୍ତାନ୍ତର ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ, ଏବଂ ଧାରା 8-A ଅଧୀନରେ ଅଣ-କୃଷି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ କୃଷି ଜମିର କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ (conversion)।
• ଓଡ଼ିଶା ସର୍ଭେ ଓ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଆଇନ, 1958 (Odisha Survey and Settlement Act): ସର୍ଭେ, ଏବଂ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ସଂଶୋଧନ।
• ଓଡ଼ିଶା ଚକବନ୍ଦୀ ଓ ଜମି ଖଣ୍ଡିକରଣ ନିରୋଧ ଆଇନ, 1972 (Odisha Consolidation of Holdings and Prevention of Fragmentation of Land Act): ବିଜ୍ଞାପିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚକବନ୍ଦୀ କାର୍ଯ୍ୟ।
• ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରତିକାର ଆଇନ, 1963 (Specific Relief Act) ଓ ଦେୱାନୀ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସଂହିତା, 1908 (Code of Civil Procedure): ଘୋଷଣା, ନିଷେଧାଜ୍ଞା ଓ ଦଖଲ ମକଦ୍ଦମା।
• ତାମାଦି ଆଇନ, 1963 (Limitation Act): ମକଦ୍ଦମା ଦାଖଲର ସମୟସୀମା।
• ରିଏଲ୍ ଏଷ୍ଟେଟ୍ (ନିୟାମକ ଓ ବିକାଶ) ଆଇନ, 2016 (RERA): ପଞ୍ଜୀକୃତ ରିଏଲ୍ ଏଷ୍ଟେଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଆବଣ୍ଟିତମାନଙ୍କ (allottees) ଅଭିଯୋଗ।

ପ୍ରଥମ ସାକ୍ଷାତରେ ସହାୟକ କାଗଜପତ୍ର

• ବିକ୍ରୟ, ଦାନ ବା ବଣ୍ଟନ ଦଲିଲ, ଏବଂ ସ୍ୱତ୍ୱ ଶୃଙ୍ଖଳାର ପୂର୍ବ ଯେକୌଣସି ଦଲିଲ
• ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ଏବଂ, ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ, ପୁରୁଣା ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ରେକର୍ଡ
• ଦାୟମୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର, ଖଜଣା ରସିଦ ଓ ଗାଁ ନକ୍ସା
• ପୂର୍ବରୁ ଜାରି ହୋଇଥିବା ଯେକୌଣସି ନୋଟିସ, ଆଦେଶ ବା କୋର୍ଟ କାଗଜପତ୍ର
• ଉତ୍ତରାଧିକାରସୂତ୍ରରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଜମି ପାଇଁ, ବଂଶାବଳୀ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର

ଫୋରମ

ମାମଲା ଅନୁସାରେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ ସାଧାରଣତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହୁଏ:

• ସିଭିଲ ଜଜ୍ (ସିନିୟର ଓ ଜୁନିୟର ଡିଭିଜନ) କୋର୍ଟ ଓ ଜିଲ୍ଲା ଅଦାଲତ
• ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ, କଟକ: ଅପିଲ ଓ ରିଟ୍ ଆବେଦନ
• ରାଜସ୍ୱ ଅଦାଲତ: ତହସିଲଦାର, ସବ୍-କଲେକ୍ଟର ଓ ଜିଲ୍ଲାପାଳ (କଲେକ୍ଟର)
• ରାଜସ୍ୱ ପର୍ଷଦ (Board of Revenue), ଓଡ଼ିଶା
• ଚକବନ୍ଦୀ ଓ ଜମି ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ
• ଓଡ଼ିଶା ରିଏଲ୍ ଏଷ୍ଟେଟ୍ ନିୟାମକ ପ୍ରାଧିକରଣ ଓ ରିଏଲ୍ ଏଷ୍ଟେଟ୍ ଅପିଲ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ, ଓଡ଼ିଶା

ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ଆଇନଗତ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲା ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ତଥ୍ୟ ଓ ଦଲିଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏବଂ ଆଇନ ଓ ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବଦଳେ। କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।