ଓଡ଼ିଶାରେ ଦାୟମୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (EC) କିପରି ପାଇବି?

EC କ'ଣ ଦର୍ଶାଏ

ବିକ୍ରୟ କବଲା, ଦାନପତ୍ର, ବନ୍ଧକ ଦଲିଲ, ଲିଜ୍ କିମ୍ବା ବଣ୍ଟନ ଦଲିଲ ଭଳି କୌଣସି ଦଲିଲ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହେଲେ, ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ତାହାକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୂଚୀଭୁକ୍ତ (index) କରେ। କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଅବଧି ପାଇଁ ସେହି ସୂଚୀଗୁଡ଼ିକର ସନ୍ଧାନର ଫଳାଫଳ ହେଉଛି ଦାୟମୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର। ମିଳିଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଞ୍ଜୀକୃତ କାରବାର ପାଇଁ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଦର୍ଶାଏ:

• ଦଲିଲର ପ୍ରକାର (ବିକ୍ରୟ, ଦାନ, ବନ୍ଧକ, ମୁକ୍ତିପତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି);
• ସମ୍ପାଦନକାରୀ (executant) ଓ ଗ୍ରହୀତା (claimant)ଙ୍କ ନାମ;
• ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ଦଲିଲ ନମ୍ବର ଓ ତାରିଖ; ଏବଂ
• ଦଲିଲରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତିର ବିବରଣୀ।

ଯଦି କୌଣସି ପଞ୍ଜୀକୃତ କାରବାର ମିଳେ ନାହିଁ, ତେବେ ସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଥିବା ଅବଧି ପାଇଁ ପ୍ରମାଣପତ୍ରରେ ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ ଥାଏ (ଏହାକୁ ବେଳେବେଳେ "nil encumbrance" ବା ଶୂନ୍ୟ ଦାୟ ଫଳାଫଳ କୁହାଯାଏ)।

IGR Odishaରେ ଅନଲାଇନ୍ ଆବେଦନ କିପରି କରିବେ

1. IGR Odisha ପୋର୍ଟାଲକୁ ଯାଇ Online Encumbrance Certificate ବାଛନ୍ତୁ। ଲଗଇନ୍ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ନୂଆ ୟୁଜର ଭାବେ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରନ୍ତୁ, ତା'ପରେ ସାଇନ୍ ଇନ୍ କରନ୍ତୁ।
2. Apply New EC ବାଛି ସମ୍ପତ୍ତିର ବିବରଣୀ ଲେଖନ୍ତୁ: ଜିଲ୍ଲା, ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ତହସିଲ, ଗ୍ରାମ (ମୌଜା), ଏବଂ ଖାତା କିମ୍ବା ପ୍ଲଟ ନମ୍ବର।
3. ଯେଉଁ ଅବଧି ପାଇଁ ସନ୍ଧାନ ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ଲେଖନ୍ତୁ।
4. ନିଶ୍ଚିତକରଣ ପୃଷ୍ଠା ଯାଞ୍ଚ କରି ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଶୁଳ୍କ ସ୍କ୍ରିନରେ ଦେଖାଯାଏ।
5. ଓଡ଼ିଶା ଟ୍ରେଜେରୀ ପେମେଣ୍ଟ ଗେଟୱେ ମାଧ୍ୟମରେ (କାର୍ଡ, ନେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ କିମ୍ବା UPI) ଦେୟ ପୈଠ କରନ୍ତୁ। ଏକ ଟଙ୍କା ପୈଠ ରସିଦ (money receipt) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
6. ଆବେଦନଟି ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଏ, ସେଠାରେ ଯାଞ୍ଚ ପରେ ଜିଲ୍ଲା ସବ୍-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର କିମ୍ବା ସବ୍-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରି ଡିଜିଟାଲ ଦସ୍ତଖତ କରନ୍ତି।
7. ଦସ୍ତଖତ ହେବା ପରେ ଆପଣଙ୍କ ଡ୍ୟାସବୋର୍ଡରେ ଏକ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରମାଣପତ୍ରଟି PDF ଭାବେ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରାଯାଇପାରେ।

ରାଜସ୍ୱ ବିଭାଗର ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ତାଲିକାରେ ଦାୟମୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇଁ ଆବେଦନ ପ୍ରାପ୍ତିଠାରୁ 7 ଦିନ ସମୟସୀମା ଦିଆଯାଇଛି। ଆପଣ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଜିଲ୍ଲା ସବ୍-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର କିମ୍ବା ସବ୍-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ।

ଶୁଳ୍କ

ଏହା ଲେଖିବା ସମୟରେ IGR Odishaର ଶୁଳ୍କ ପୃଷ୍ଠାରେ EC ସନ୍ଧାନ ଶୁଳ୍କ ଏପରି ଦିଆଯାଇଛି: ସାଧାରଣ ସନ୍ଧାନର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ପାଇଁ ₹25 ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ପାଇଁ ₹15, ଆବେଦନ ଶୁଳ୍କ ₹1, ଏବଂ ପ୍ରତି ବର୍ଷ ₹75 ୟୁଜର ଚାର୍ଜ, ସର୍ବାଧିକ ₹250 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଦେୟ ପୈଠ ପୂର୍ବରୁ ପୋର୍ଟାଲ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ରାଶି ଦର୍ଶାଏ।

କେତେ ପଛ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ଧାନ କରିବେ

କୌଣସି ଏକକ ନିୟମ ନାହିଁ। ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ କ୍ରେତାମାନେ ସାଧାରଣତଃ କେତେକ ଦଶନ୍ଧିକୁ ସାମିଲ କରୁଥିବା EC ମାଗନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ସେଟଲମେଣ୍ଟ କିମ୍ବା ସ୍ୱତ୍ୱର ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ମୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହସ୍ତାନ୍ତର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୁଏ। ମନେରଖିବା କଥା:

• ଯଦି ସେହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ସେଟଲମେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ନମ୍ବର ବଦଳିଥାଏ, ତେବେ ପୁରୁଣା (ସାବିକ) ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର (ହାଲ) ଉଭୟ ପ୍ଲଟ ଓ ଖାତା ନମ୍ବରରେ ସନ୍ଧାନ କରନ୍ତୁ। ପୁରୁଣା ନମ୍ବରରେ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବା କାରବାର ନୂଆ ନମ୍ବରରେ ସନ୍ଧାନ କଲେ ଛାଡ଼ିଯାଇପାରେ। ଦେଖନ୍ତୁ ସାବିକ ଓ ହାଲ।
• ପୁରୁଣା ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ କମ୍ପ୍ୟୁଟରୀକୃତ ସୂଚୀରେ ଉପଲବ୍ଧ ନ ଥାଇପାରେ। ସେହି ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ହାତରେ ସନ୍ଧାନ (manual search) ଓ ପ୍ରମାଣିତ ନକଲ ବିଷୟରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ପଚାରନ୍ତୁ।
• ଯଦି ଜମିଟି କୌଣସି ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିଲା (କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ବେଳେବେଳେ ପୁନର୍ଗଠିତ ହୁଏ), ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧାନ କରନ୍ତୁ।

EC କ'ଣ ଦର୍ଶାଏ ନାହିଁ

• ଅପଞ୍ଜୀକୃତ କାରବାର: ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇନଥିବା ବିକ୍ରୟ ଚୁକ୍ତିନାମା, ମୌଖିକ ବୁଝାମଣା, ଅନୌପଚାରିକ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦଖଲ, କିମ୍ବା ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇନଥିବା ମୁକ୍ତିଆରନାମା (power of attorney)।
• ଯେଉଁଠି କୌଣସି ପଞ୍ଜୀକୃତ ଦଲିଲ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇନାହିଁ, ସେପରି ସ୍ୱତ୍ୱ ଦଲିଲ ଜମା ରଖି କରାଯାଇଥିବା ବନ୍ଧକ। ବିକ୍ରେତାଙ୍କୁ ମୂଳ ଦଲିଲ ମାଗନ୍ତୁ ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ସହ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
• ସମ୍ପତ୍ତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇନଥିବା କୋର୍ଟ ମାମଲା ଓ କ୍ରୋକ (attachment)। ପକ୍ଷଙ୍କ ନାମରେ ମଧ୍ୟ eCourts ସେବାରେ ସନ୍ଧାନ କରନ୍ତୁ।
• ରାଜସ୍ୱ ଓ କର ବକେୟା, ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ କାର୍ଯ୍ୟବାହୀ, କିମ୍ବା କେବଳ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି (RoR)ର ମନ୍ତବ୍ୟରେ ଲେଖାଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ। ଭୂଲେଖ (Bhulekh)ରେ RoR ପଢ଼ନ୍ତୁ।
• ଦଲିଲର ବିବରଣୀରେ ତ୍ରୁଟି। ଯଦି କୌଣସି ପୂର୍ବ ଦଲିଲରେ ପ୍ଲଟର ବିବରଣୀ ଭୁଲ ଲେଖାଯାଇଥିଲା, ତେବେ ସୂଚୀ ତାହାକୁ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ସହ ଯୋଡ଼ି ନ ପାରେ।

ତେଣୁ EC ଆବଶ୍ୟକ, କିନ୍ତୁ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଜମି କିଣିବା ଚେକଲିଷ୍ଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି ଏହାକୁ RoR, ଦଲିଲ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ ସହ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।

ବେଞ୍ଚମାର୍କ ମୂଲ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ

ସେହି IGR Odisha ପୋର୍ଟାଲ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ଇ-ପଞ୍ଜୀକରଣ ମୋବାଇଲ ଆପ୍ ଜିଲ୍ଲା, ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ଗ୍ରାମ, କିସମ ଓ ପ୍ଲଟ ଅନୁସାରେ ଜମିର ବଜାର ମୂଲ୍ୟ (ବେଞ୍ଚମାର୍କ ମୂଲ୍ୟ) ଦର୍ଶାଏ। ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ଦାନ ଉପରେ ଷ୍ଟାମ୍ପ ଶୁଳ୍କ ଘୋଷିତ ମୂଲ୍ୟ ଓ ଏହି ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ଅଧିକ ତାହା ଉପରେ ଲାଗେ (ଦେଖନ୍ତୁ ବିକ୍ରୟ କବଲା କିମ୍ବା ଦାନପତ୍ରର ପଞ୍ଜୀକରଣ)।

ଓଡ଼ିଶା ଷ୍ଟାମ୍ପ ନିୟମାବଳୀ (Odisha Stamp Rules) ଅଧୀନରେ ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ମୂଲ୍ୟାୟନ କମିଟି ବେଞ୍ଚମାର୍କ ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ଡିସେମ୍ବର 2025ରେ ରାଜସ୍ୱ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ବିଭାଗ ପ୍ରତି ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ବଜାର ମୂଲ୍ୟ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ଏକ ମାନକ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ (SOP) ଜାରି କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସଂଶୋଧିତ ମୂଲ୍ୟ ସଂଶୋଧନ ବର୍ଷର 1 ଏପ୍ରିଲଠାରୁ ଲାଗୁ ହେବ। ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2025ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରାୟରେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ (Orissa High Court) ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିବା ବେଞ୍ଚମାର୍କ ମୂଲ୍ୟାୟନକୁ ରଦ୍ଦ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ନିୟମାବଳୀର ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ ନକରି ସବୁଠି ସମାନ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଆଇନସମ୍ମତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ନୂଆ କରି ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ; ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ ନହେଲେ ଏହି ମୂଲ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇପାରେ।

ବ୍ୟବହାରିକ କଥା:

• RoRରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲେଖାଥିବା କିସମ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ଘରବାରିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ଲଟର ମୂଲ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ କୃଷି ଜମିଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
• ମୂଲ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ବର୍ଗ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ, ତେଣୁ ଦୁଇଟି ପାଖାପାଖି ପ୍ଲଟ ଭିନ୍ନ ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଭିନ୍ନ ରାସ୍ତା ବର୍ଗରେ ଥିଲେ ସେମାନଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
• ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଲାଗେ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଦଲିଲରେ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥିବା ମୂଲ୍ୟ ଭୁଲ, ତେବେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ସମୟରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଅଧିକାରୀ (Registering Officer)ଙ୍କ ନିକଟରେ ତାହା ଉଠାନ୍ତୁ ଏବଂ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଲିଖିତ ଭାବେ ରଖନ୍ତୁ।

EC ର ବ୍ୟବହାର

• ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏଣ୍ଟ୍ରିକୁ ବିକ୍ରେତା ଦେଖାଇଥିବା ଦଲିଲଗୁଡ଼ିକ ସହ ମିଳାନ୍ତୁ। କୌଣସି ଅବ୍ୟାଖ୍ୟାତ ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ବନ୍ଧକର ଉତ୍ତର ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ।
• ଯେଉଁଠି ବନ୍ଧକ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ମୁକ୍ତିପତ୍ର (release) କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କର ଋଣ ବନ୍ଦ ପତ୍ର (closure letter) ମାଗନ୍ତୁ।
• ପ୍ରଥମ ସନ୍ଧାନ ପରେ ହୋଇଥିବା କୌଣସି କାରବାରକୁ ଧରିବା ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ପଞ୍ଜୀକରଣ ତାରିଖର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏକ ନୂଆ EC ନିଅନ୍ତୁ।

ସମ୍ବନ୍ଧିତ କାର୍ଯ୍ୟର ବିବରଣୀ ଜମି ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧୀନରେ ଦିଆଯାଇଛି।

ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ

ସରକାରୀ ଉତ୍ସ

• IGR Odisha: ଅନଲାଇନ୍ EC ପ୍ରକ୍ରିୟା
• IGR Odisha: ଦଲିଲ ପାଇଁ ଶୁଳ୍କ ଢାଞ୍ଚା
• ରାଜସ୍ୱ ବିଭାଗ: ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ଓ ସମୟସୀମା (2020)
• ଡିସେମ୍ବର 2025 ବେଞ୍ଚମାର୍କ ମୂଲ୍ୟାୟନ SOP ଉପରେ ରିପୋର୍ଟ (OrissaPOST)
• ଗଞ୍ଜାମ ବେଞ୍ଚମାର୍କ ମୂଲ୍ୟାୟନ ବିଷୟରେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ଉପରେ ରିପୋର୍ଟ (OdishaBytes)
• ଭୂଲେଖ (Bhulekh): ଓଡ଼ିଶା ଜମି ରେକର୍ଡ (ରାଜସ୍ୱ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ବିଭାଗ)

ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ଆଇନଗତ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲା ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ତଥ୍ୟ ଓ ଦଲିଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏବଂ ଆଇନ ଓ ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବଦଳେ। କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।