ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର
ଓଡ଼ିଶା ଜମି ରେକର୍ଡରେ ମୌଜା ହେଉଛି ରାଜସ୍ୱ ଗ୍ରାମ, ଖାତା ହେଉଛି ସେହି ଗ୍ରାମରେ ଏକ ଜୋତ, ଏବଂ ଖତିୟାନ ବା ସ୍ୱତ୍ୱଲିପିରେ ଏହାର ଧାରକ, ପ୍ଲଟ, କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଓ କିସମ (ଜମି ଶ୍ରେଣୀ) ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଥାଏ। ସାବିକର ଅର୍ଥ ପୁରୁଣା ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ନମ୍ବର ଏବଂ ହାଲର ଅର୍ଥ ବର୍ତ୍ତମାନର ନମ୍ବର। ଗୋଚର, ରକ୍ଷିତ ବା ଅନାବାଦୀ ଭଳି ଶବ୍ଦ ସରକାରୀ ଜମିକୁ ସୂଚାଏ, ଯାହା ଘରୋଇ ଭାବେ ବିକ୍ରି କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଏହି ଶବ୍ଦକୋଷ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବେ
ଓଡ଼ିଶା ଜମି ରେକର୍ଡରେ ଓଡ଼ିଆ, ପାର୍ସୀ-ମୂଳର ଓ ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦର ମିଶ୍ରଣ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଭୂଲେଖ (Bhulekh) ରେ, ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି (RoR) ପ୍ରିଣ୍ଟଆଉଟରେ, ପୁରୁଣା ଦଲିଲରେ ଓ ତହସିଲରେ ଆପଣ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଦେଖନ୍ତି, ଏହି ପୃଷ୍ଠା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝାଏ। ରେକର୍ଡଟି ନିଜେ କିପରି ପଢ଼ିବେ ତାହା ପାଇଁ ଦେଖନ୍ତୁ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ସହାୟିକା। ବିଭିନ୍ନ ରେକର୍ଡରେ ବନାନ ଭିନ୍ନ ହୁଏ (khatian, khatiyan; tahasil, tehsil), ତେଣୁ ଉଭୟ ବନାନରେ ଖୋଜନ୍ତୁ।
ସ୍ଥାନ, କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଓ ରେକର୍ଡ
| ଶବ୍ଦ | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ମୌଜା (Mouza) ମୌଜା | ଏକ ରାଜସ୍ୱ ଗ୍ରାମ: ଯେଉଁ ମୌଳିକ ଏକକରେ ଜମିର ମାପଜୋଖ ଓ ରେକର୍ଡ କରାଯାଏ। ଭୂଲେଖରେ ଖୋଜିବା ଜିଲ୍ଲା, ତହସିଲ ଓ ତା'ପରେ ମୌଜାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମୌଜାର ନାମ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବସତିର ନାମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। |
| ତହସିଲ (Tahasil) ତହସିଲ | କିଛି RI ସର୍କଲକୁ ନେଇ ଗଠିତ ରାଜସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ତହସିଲଦାର (ଅତିରିକ୍ତ ତହସିଲଦାରଙ୍କ ସହ)। ନାମାନ୍ତରଣ, କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଓ ଜମି ରେକର୍ଡର ପ୍ରମାଣିତ ନକଲ ଏଠାରେ କାରବାର କରାଯାଏ। |
| RI ସର୍କଲ (RI circle) | ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ନିରୀକ୍ଷକ (RI)ଙ୍କ ଅଧୀନ ଅଞ୍ଚଳ, ଯିଏ ନାମାନ୍ତରଣ, କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଜବରଦଖଲ ମାମଲାରେ ସରେଜମିନ ତଦନ୍ତ କରି ତହସିଲଦାରଙ୍କୁ ରିପୋର୍ଟ ଦିଅନ୍ତି। |
| ଖାତା (Khata) ଖାତା | ଏକ ଜୋତ: ଗୋଟିଏ ମୌଜାରେ ସମାନ ଧାରକ ବା ଧାରକ ଗୋଷ୍ଠୀ ନାମରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ଜମି, ଯାହା ଏକ ଖାତା ନମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ଗୋଟିଏ ଖାତାରେ ଅନେକ ପ୍ଲଟ ରହିପାରେ। |
| ଖତିୟାନ (Khatian) ଖତିୟାନ | ଏକ ଖାତାର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ପୃଷ୍ଠା, ଯେଉଁଥିରେ ଧାରକ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଥିତି, ପ୍ଲଟ, କ୍ଷେତ୍ରଫଳ, କିସମ, ଖଜଣା ଓ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଏ। ଅନେକ ସମୟରେ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପିକୁ ହିଁ ବୁଝାଇବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। |
| ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି (Record of Rights, RoR) ଅଧିକାର ଅଭିଲେଖ | ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ସମୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ନାମାନ୍ତରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଦ୍ୟାବଧି ରଖାଯାଉଥିବା ସରକାରୀ ଜମି ରେକର୍ଡ (ଅଧିକାର ଅଭିଲେଖ)। ଦଖଲ ଓ ଜମିର ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱତ୍ୱ ଦଲିଲ ନୁହେଁ। ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ସହାୟିକା ଦେଖନ୍ତୁ। |
| ପ୍ଲଟ (Plot) | ଗାଁ ନକ୍ସାରେ ଏକ ପ୍ଲଟ ନମ୍ବର ସହ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଜମି ଖଣ୍ଡ। ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଏହାକୁ ସର୍ଭେ ନମ୍ବର ବା ଖସରା ନମ୍ବର କୁହାଯାଇପାରେ; ଓଡ଼ିଶା ରେକର୍ଡରେ ପ୍ଲଟ ନମ୍ବର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। |
| ସାବିକ (Sabik) ସାବିକ | ପୁରୁଣା ବା ପୂର୍ବତନ: ପୂର୍ବ ବନ୍ଦୋବସ୍ତର ଖାତା ବା ପ୍ଲଟ ନମ୍ବର, କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବା ଏଣ୍ଟ୍ରି। ବର୍ତ୍ତମାନ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପାଦିତ ଦଲିଲରେ ସାଧାରଣତଃ ସାବିକ ନମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ଜମିର ବର୍ଣ୍ଣନା ଥାଏ। |
| ହାଲ (Hal) ହାଲ | ବର୍ତ୍ତମାନ: ସର୍ବଶେଷ ବନ୍ଦୋବସ୍ତର ଖାତା ବା ପ୍ଲଟ ନମ୍ବର। ସାବିକ-ହାଲ ତୁଳନା ଦ୍ୱାରା ଏକ ପୁରୁଣା ଦଲିଲକୁ ଆଜିର ରେକର୍ଡ ସହ ମିଳାଯାଏ। |
| ବନ୍ଦୋବସ୍ତ (Settlement) | ଓଡ଼ିଶା ସର୍ଭେ ଓ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଆଇନ, 1958 (Odisha Survey and Settlement Act, 1958) ଅନୁଯାୟୀ ସର୍ଭେ ଓ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯେଉଁଥିରେ ଜମି ମାପ କରାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୌଜା ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ। |
| ନାମାନ୍ତରଣ (Mutation, namantarana) ନାମାନ୍ତରଣ | ବିକ୍ରି, ଦାନ, ଉତ୍ତରାଧିକାର, ବଣ୍ଟନ ବା ଡିକ୍ରି ପରେ ନୂଆ ଧାରକଙ୍କ ନାମ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ। ଏହା ଏକ ରାଜସ୍ୱ ଏଣ୍ଟ୍ରି, ସ୍ୱତ୍ୱର ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ। |
| ଭୂଲେଖ (Bhulekh) ଭୂଲେଖ | ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି, ପ୍ଲଟ ବିବରଣୀ ଓ ଗାଁ ନକ୍ସା ଦେଖିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ଜମି ରେକର୍ଡ ପୋର୍ଟାଲ (bhulekh.ori.nic.in)। |
| ଜମାବନ୍ଦୀ (Jamabandi) ଜମାବନ୍ଦୀ | ଜୋତ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୋତ ଉପରେ ଧାର୍ଯ୍ୟ ଭୂ-ରାଜସ୍ୱ (ଖଜଣା)ର ତହସିଲ ରେଜିଷ୍ଟର, ଯାହା ଖଜଣା ଦାବି ଉଠାଇବା ଓ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। |
| ଖଜଣା (Khajana) ଖଜଣା | ଏକ ଜୋତ ଉପରେ ଦେୟ ଭୂ-ରାଜସ୍ୱ ବା ଖଜଣା। ନାମାନ୍ତରଣ, କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପଞ୍ଜୀକରଣରେ ଧାରକଙ୍କ ନାମରେ ଥିବା ରସିଦ ନିୟମିତ ଭାବେ ମଗାଯାଏ। ରାଜ୍ୟର e-Pauti ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଅନଲାଇନରେ ପଇଠ କରାଯାଇପାରେ। |
| ପଟ୍ଟା (Patta) ପଟ୍ଟା | ଜମି ପ୍ରଦାନ ବା ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରି ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ଏକ ଦସ୍ତାବିଜ, ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଜଣେ ଭୂମିହୀନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଜମିର ଲିଜ୍। ଏଥିରେ ପ୍ରଦାନର ସର୍ତ୍ତ ଥାଏ, ଯାହା ହସ୍ତାନ୍ତରକୁ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କରିପାରେ। |
| ରୟତ (Raiyat) ରୟତ | ଓଡ଼ିଶା ଭୂମି ସଂସ୍କାର ଆଇନରେ ଏହି ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ପ୍ରଜାର ଅଧିକାର ସହ କୃଷି ପାଇଁ ଜମି ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି। ଅଧିକାଂଶ ଘରୋଇ କୃଷି ଜମି ରୟତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରାଯାଏ। |
| ରୟତି (Rayati) ରୟତି | ସରକାରୀ ଜମିଠାରୁ ଭିନ୍ନ, ଜଣେ ରୟତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା ଜମି। |
| ସ୍ଥିତିବାନ (Sthitiban) ସ୍ଥିତିବାନ | ଜମିରେ ସ୍ଥିର, ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଓ ହସ୍ତାନ୍ତରଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାର ଥିବା ଧାରକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପିରେ ପ୍ରାୟତଃ ଲେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ସ୍ଥିତି। |
| ସିକିମି (Sikimi) | ଜଣେ ଅଧସ୍ତନ ରୟତ, ଅର୍ଥାତ୍ ସିଧାସଳଖ ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ନୁହେଁ ବରଂ ଜଣେ ରୟତଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଜମି ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି। ପୁରୁଣା ରେକର୍ଡରେ ଏପରି ଏଣ୍ଟ୍ରି ଦେଖାଯାଇପାରେ। |
| ଭାଗଚାଷୀ (Bhagachasi) | ଫସଲର ଏକ ଭାଗ ବଦଳରେ ଅନ୍ୟର ଜମି ଚାଷ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି। ଭାଗଚାଷ ଦାବି ଦଖଲକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ଏବଂ କିଣିବା ସମୟରେ ସତର୍କତା ଦରକାର। |
| ଚକ (Chaka) | ଓଡ଼ିଶା ଜୋତ ଏକତ୍ରୀକରଣ ଓ ଜମି ଖଣ୍ଡୀକରଣ ନିବାରଣ ଆଇନ, 1972 (Odisha Consolidation of Holdings and Prevention of Fragmentation of Land Act, 1972) ଅନୁଯାୟୀ ଆବଣ୍ଟିତ ଏକତ୍ରିତ ଜମି ଖଣ୍ଡ। ଏକତ୍ରୀକରଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ରେକର୍ଡରେ ଚକ ନମ୍ବର ଦେଖାଯାଇପାରେ। |
| ଆମିନ (Amin) ଆମିନ | ଗାଁ ନକ୍ସା ସହ ମିଳାଇ ସରେଜମିନରେ ଜମି ମାପ ଓ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜଣେ ସରକାରୀ ସର୍ଭେୟର। |
| କବଲା (Kabala) | ଓଡ଼ିଶାର ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାରରେ ବିକ୍ରୟ କବଲା (sale deed) ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ଶବ୍ଦ। ଆଇନତଃ, ବିକ୍ରି ପାଇଁ ଏକ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଦଲିଲ ଆବଶ୍ୟକ। |
ସରକାରୀ ଜମି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶବ୍ଦ
ଜମି କିଣିହେବ, କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରିବ ବା ଏଥିରେ ନିର୍ମାଣ କରିହେବ କି ନାହିଁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ସମୟରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ଲଟର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପିରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ଦେଖାଗଲେ, କୌଣସି ଟଙ୍କା ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଅଟକି ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
| ଶବ୍ଦ | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ସରକାରୀ ଖାତା | ରାଜ୍ୟର ଜମି ଅଲଗା ଖାତାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୁଏ, ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଆବାଦ ଯୋଗ୍ୟ ଅନାବାଦୀ (Abada Jogya Anabadi) (ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ଚାଷଯୋଗ୍ୟ ପଡ଼ିଆ), ଆବାଦ ଅଯୋଗ୍ୟ ଅନାବାଦୀ (Abada Ajogya Anabadi) (ଚାଷ ପାଇଁ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଜମି), ରକ୍ଷିତ (Rakhita) (ସଂରକ୍ଷିତ, ଯେପରି ଗୋଚର ପଡ଼ିଆ ବା ରାସ୍ତା) ଏବଂ ସର୍ବସାଧାରଣ (Sarbasadharana) (ସାଧାରଣ ଜନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ)। ଏପରି ଜମିର ଘରୋଇ ବିକ୍ରି ବୈଧ ନୁହେଁ। |
| ଅନାବାଦୀ (Anabadi) | ଦଖଲ ହୋଇନଥିବା, ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ହୋଇନଥିବା ଜମି, ସାଧାରଣତଃ କାହାକୁ ଆବଣ୍ଟିତ ହୋଇନଥିବା ସରକାରୀ ଜମି। |
| ଆବାଦୀ (Abadi) | ବସତି ଥିବା ବା ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ହୋଇଥିବା ଜମି, ଯେପରି ଗାଁର ବସତି ଅଞ୍ଚଳ। ଅନାବାଦୀ ସହ ତୁଳନା କରନ୍ତୁ। |
| ଗୋଚର (Gochar) ଗୋଚର | ଗାଁର ଗୋଚର ପଡ଼ିଆ, ଯାହା ସଂରକ୍ଷିତ ସରକାରୀ ଜମି ଭାବେ ଲିପିବଦ୍ଧ। ଗୋଚରର ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ବା କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଡ଼ା ଭାବେ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ, ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ଥିବା ନିର୍ମାଣ ଓଡ଼ିଶା ଜବରଦଖଲ ନିବାରଣ ଆଇନ, 1972 (Odisha Prevention of Land Encroachment Act, 1972) ଅନୁଯାୟୀ ଉଚ୍ଛେଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରେ। |
ସାଧାରଣ କିସମ (ଜମି ଶ୍ରେଣୀ)
କିସମ ସ୍ତମ୍ଭ ଜମିଟି କିପରି ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ତାହା କହେ। ନାମ ଓ ଗ୍ରେଡ ଗୋଟିଏ ବନ୍ଦୋବସ୍ତରୁ ଆର ବନ୍ଦୋବସ୍ତକୁ ଭିନ୍ନ ହୁଏ, ତେଣୁ ସ୍ୱତ୍ୱଲିପିର ନିଜସ୍ୱ ସଂକେତ ସୂଚୀ ସହ କିସମ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ ତହସିଲରେ ପଚାରନ୍ତୁ। ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କୃଷି ଜମି ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସାଧାରଣତଃ OLR Act ର ଧାରା 8-A ଅନୁଯାୟୀ କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବଶ୍ୟକ; ଦେଖନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜମି କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ।
| ପ୍ରାୟତଃ ଦେଖାଯାଉଥିବା କିସମ | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ଶାରଦ (Sarad, Sarada) | ମୁଖ୍ୟ (ଖରିଫ) ଋତୁରେ ଚାଷ ହେଉଥିବା ଧାନ ଜମି। ପ୍ରାୟତଃ ଗ୍ରେଡ ଅନୁସାରେ ଉପବିଭାଜିତ, ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଶାରଦ I, II, III। |
| ବହାଲ / ବେର୍ଣ୍ଣା / ତଇଲା (ଅଟ୍ଟା) (Bahal / Berna / Taila (Atha)) | ଯଥାକ୍ରମେ ନିମ୍ନ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଉଚ୍ଚ କୃଷି ଜମି, ଯାହା ଅନେକ ବନ୍ଦୋବସ୍ତରେ ଜମିର ସ୍ତର ଓ ଆର୍ଦ୍ରତା ଅନୁସାରେ ଗ୍ରେଡ ଦେବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। |
| ଦୋଫସଲି (Dofasali) | ବର୍ଷକୁ ଦୁଇଟି ଫସଲ ଦେଉଥିବା ଜମି। |
| ଜଳସେଚିତ (Jalasechita) | ଜଳସେଚିତ ଜମି। |
| ବଗାୟତ (Bagayat) | ବଗିଚା ବା ଫଳ ବଗିଚା ଜମି। |
| ଘରବାରି (Gharabari) | ବାସସ୍ଥାନ: ଘର ତଳେ ବା ଘର ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଜମି। ଯୋଜନା ଅନୁମୋଦନ ସାପେକ୍ଷରେ, ଏହି କିସମରେ ନିର୍ମାଣ ସଙ୍ଗତ। |
| ପତିତ (Patita) | ପଡ଼ିଆ ପଡ଼ିଥିବା ଜମି। |
| ପୋଖରୀ, ନାଳ, ବନ୍ଧ (Pokhari, Nala, Bandha) | ପୋଖରୀ, କେନାଲ ବା ନାଳ, ଏବଂ ବନ୍ଧ ବା ଜଳାଶୟ ବନ୍ଧ। |
| ରାସ୍ତା (Rasta) | ରାସ୍ତା ବା ପଥ। |
| ଶ୍ମଶାନ (Smasana) | ଶବଦାହ ବା ସମାଧି ସ୍ଥଳ। |
| ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼ (Jungle, Pahada) | ଜଙ୍ଗଲ ବା ବୁଦାଳିଆ ଜମି, ଏବଂ ପାହାଡ଼ିଆ ଜମି। ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରକାରର ଏଣ୍ଟ୍ରିରେ ବନ ଆଇନ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ। |
ଦସ୍ତାବିଜ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା
- ପଞ୍ଜୀକୃତ ଦଲିଲ
- ସବ୍-ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ବିକ୍ରୟ, ଦାନ, ବିନିମୟ, ବଣ୍ଟନ ବା ସମର୍ପଣ (settlement) ଦଲିଲ। ସ୍ଥାବର ସମ୍ପତ୍ତିର ବିକ୍ରି ଓ ଦାନ ପାଇଁ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଦେଖନ୍ତୁ ବିକ୍ରୟ କବଲା ବା ଦାନପତ୍ର ପଞ୍ଜୀକରଣ।
- ଦାୟମୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (EC)
- ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବଧି ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ କାରବାରର ତାଲିକା ଦେଉଥିବା ପଞ୍ଜୀକରଣ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଏକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର। ଦେଖନ୍ତୁ ଦାୟମୁକ୍ତ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (EC) ସହାୟିକା।
- ବେଞ୍ଚମାର୍କ ମୂଲ୍ୟ (benchmark value)
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ଓ କିସମର ଜମି ପାଇଁ ଜିଲ୍ଲା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କମିଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ବଜାର ମୂଲ୍ୟ, ଯାହା ଷ୍ଟାମ୍ପ ଶୁଳ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
- ଜମି କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ (8-A)
- କୃଷି ଜମିକୁ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ଭୂମି ସଂସ୍କାର ଆଇନ, 1960 ର ଧାରା 8-A ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁମତି, ଯାହା ପରେ କିସମ ବଦଳାଯାଏ।
- ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର
- ଜଣେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ଦର୍ଶାଉଥିବା ତହସିଲଦାରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରମାଣପତ୍ର। ଦେଖନ୍ତୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ସହାୟିକା।
- ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ (demarcation)
- ପ୍ଲଟର ସୀମା ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ଆମିନ ବା RI ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗାଁ ନକ୍ସା ସହ ମିଳାଇ ସରେଜମିନରେ ପ୍ଲଟର ମାପ।
- ପ୍ରମାଣିତ ନକଲ
- ରେକର୍ଡ ବା ପଞ୍ଜୀକୃତ ଦଲିଲ ରଖିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମାଣିତ ଏହାର ଏକ କପି, ଯାହା ଅଦାଲତ ଓ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
- ରାଜସ୍ୱ ଅଦାଲତ
- ଜମି ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ମାମଲାର ନିଷ୍ପତ୍ତି କରୁଥିବା ଜଣେ ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାରୀ (ତହସିଲଦାର, ସବ୍-କଲେକ୍ଟର, ଜିଲ୍ଲାପାଳ (କଲେକ୍ଟର), RDC ବା ରାଜସ୍ୱ ପର୍ଷଦ)। ଦେଖନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ରାଜସ୍ୱ ଅଦାଲତ।
ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହ ଏକ ଶବ୍ଦ ପଢ଼ିବା
ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଏକାଠି ଆସେ ତାହାର ତିନୋଟି ଉଦାହରଣ:
- "ସାବିକ ଖାତା 112, ପ୍ଲଟ 340; ହାଲ ଖାତା 87, ପ୍ଲଟ 512": ଜମିଟି ପୂର୍ବ ବନ୍ଦୋବସ୍ତରେ ପ୍ଲଟ 340 ଥିଲା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ବନ୍ଦୋବସ୍ତରେ ପ୍ଲଟ 512। ବର୍ତ୍ତମାନ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ପୂର୍ବର ଦଲିଲରେ ସାବିକ ନମ୍ବର ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବ।
- "ସ୍ଥିତି: ସ୍ଥିତିବାନ; କିସମ: ଶାରଦ II": ଘରୋଇ ଭାବେ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା କୃଷି ଧାନ ଜମି। ଏଥିରେ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦରକାର।
- "ଖାତା: ଆବାଦ ଯୋଗ୍ୟ ଅନାବାଦୀ": ସରକାରୀ ଜମି। ଦଲିଲରେ ଯାହା ବି ଲେଖାଥାଉ, ଏପରି ଜମିର ଘରୋଇ "ବିକ୍ରି" ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱତ୍ୱ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୁଏ ନାହିଁ।
ଆପଣଙ୍କ ରେକର୍ଡରେ ଥିବା କୌଣସି ଶବ୍ଦ ଏଠାରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ନଥିଲେ, ତା' ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେହି ବନ୍ଦୋବସ୍ତରେ ଏହାର ଅର୍ଥ କ'ଣ ତାହା ତହସିଲ ବା RI କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ପଚାରନ୍ତୁ। କିଣିବା ପୂର୍ବର ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଜମି କିଣିବା ଚେକଲିଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହସ୍ତାନ୍ତର ପାଇଁ ଦେଖନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ନାମାନ୍ତରଣ।
ସମ୍ବନ୍ଧିତ କାର୍ଯ୍ୟର ବିବରଣୀ ଜମି ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧୀନରେ ଦିଆଯାଇଛି।
ଏହି ସହାୟିକାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ
| ଓଡ଼ିଆ | ଲିପ୍ୟନ୍ତରଣ | ଅର୍ଥ |
|---|---|---|
| ଖାତା | ଖାତା (khata) | ଜୋତ |
| ଖତିୟାନ | ଖତିୟାନ (khatiana) | ଏକ ଖାତାର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ପୃଷ୍ଠା |
| କିସମ | କିସମ (kisam) | ଜମି ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ |
| ମୌଜା | ମୌଜା (mouza) | ରାଜସ୍ୱ ଗ୍ରାମ |
| ନାମାନ୍ତରଣ | ନାମାନ୍ତରଣ (namantarana) | ନାମାନ୍ତରଣ (mutation) |
| ଗୋଚର | ଗୋଚର (gochara) | ଗୋଚର ପଡ଼ିଆ |
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଖାତା ଓ ପ୍ଲଟ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ'ଣ?
ଖାତା ହେଉଛି ଏକ ମୌଜାରେ ଜଣେ ଧାରକ ବା ଧାରକମାନଙ୍କ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ନାମରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ଜୋତ। ପ୍ଲଟ ହେଉଛି ଗାଁ ନକ୍ସାରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ ଜମି ଖଣ୍ଡ। ଗୋଟିଏ ଖାତାରେ ଅନେକ ପ୍ଲଟ ରହିପାରେ।
ଓଡ଼ିଶା ଜମି ରେକର୍ଡରେ ସାବିକ ଓ ହାଲର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
ସାବିକ (sabik) ପୂର୍ବ ବନ୍ଦୋବସ୍ତର ଖାତା ବା ପ୍ଲଟ ନମ୍ବରକୁ ବୁଝାଏ; ହାଲ (hal) ବର୍ତ୍ତମାନ ବନ୍ଦୋବସ୍ତର ନମ୍ବରକୁ ବୁଝାଏ। ପୁରୁଣା ଦଲିଲରେ ସାଧାରଣତଃ ସାବିକ ନମ୍ବର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଓଡ଼ିଶା ଜମି ରେକର୍ଡରେ କିସମ କ'ଣ?
ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି (RoR) ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଜମି ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ, ଯେପରି ଶାରଦ (sarad, ଧାନ ଜମି), ଘରବାରି (gharabari, ବାସସ୍ଥାନ) ବା ବଗାୟତ (bagayat, ବଗିଚା)। ନିର୍ମାଣ ପୂର୍ବରୁ କିସମ ପରିବର୍ତ୍ତନ (conversion) ଦରକାର କି ନାହିଁ ତାହା ଏହା ସ୍ଥିର କରେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଗୋଚର ବା ଅନାବାଦୀ ଜମି କିଣିହେବ କି?
ଗୋଚର ଓ ଅନାବାଦୀ ଏଣ୍ଟ୍ରି ସରକାରୀ ଜମିକୁ ସୂଚାଏ। ଏପରି ଜମିର ଘରୋଇ ବିକ୍ରି ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱତ୍ୱ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ଥିବା ନିର୍ମାଣ ଉଚ୍ଛେଦ କାର୍ଯ୍ୟବାହୀର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରେ।
ଓଡ଼ିଶା ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି (RoR) ରେ ସ୍ଥିତିବାନର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
ଜମିରେ ସ୍ଥିର, ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଓ ହସ୍ତାନ୍ତରଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାର ଥିବା ଧାରକଙ୍କ ପାଇଁ ଲିପିବଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ଏକ ସ୍ଥିତି।
ସରକାରୀ ଉତ୍ସ
- ଭୂଲେଖ (Bhulekh): ଓଡ଼ିଶା ଜମି ରେକର୍ଡ (ରାଜସ୍ୱ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ବିଭାଗ)
- ରାଜସ୍ୱ ଓ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ବିଭାଗ, ଓଡ଼ିଶା
- ଓଡ଼ିଶା ସର୍ଭେ ଓ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଆଇନ, 1958 ଓ ଓଡ଼ିଶା ଭୂମି ସଂସ୍କାର ଆଇନ, 1960 (India Code)
- IGR Odisha ପୋର୍ଟାଲ
ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ଆଇନଗତ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲା ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ତଥ୍ୟ ଓ ଦଲିଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏବଂ ଆଇନ ଓ ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବଦଳେ। କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।