ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର
ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ହେଉଛି ଜଣେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟି, ଯେପରି ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା ଓ ସେୟାର, ଆଦାୟ କରିବା ପାଇଁ ଦେୱାନୀ କୋର୍ଟଙ୍କ ଅନୁମତି। ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁଠି ବାସ କରୁଥିଲେ, ସେଠାକାର ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍ଙ୍କ ନିକଟରେ ଭାରତୀୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମ, 1925 (Indian Succession Act, 1925)ର ଧାରା 372 ଅଧୀନରେ ଆବେଦନ କରି ଏହା ମାଗାଯାଏ। ଏହା ଜମିକୁ ଆବୃତ କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଛୋଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ପ୍ରାୟତଃ ଏହା ବିନା ଦାବି ସମାଧାନ କରନ୍ତି।
ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର କାହା ପାଇଁ
ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଭାରତୀୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମ, 1925ର ଭାଗ X (ଧାରା 370ରୁ 390) ଅଧୀନରେ ଦେୱାନୀ କୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏଥିରେ ନାମିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏହା ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଉଣା ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଆଦାୟ କରିବାକୁ ଅଧିକାର ଦିଏ, ଯେପରି ବ୍ୟାଙ୍କ ଜମା, ସେୟାର, ଡିବେଞ୍ଚର, ସରକାରୀ ସିକ୍ୟୁରିଟି, ଏବଂ ବୀମା ପଲିସି ଅଧୀନରେ ବା ନିଯୁକ୍ତିଦାତାଙ୍କଠାରୁ ପାଉଣା ଅର୍ଥ, ଏବଂ ଯିଏ ପୈଠ କରନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ବୈଧ ଦାୟମୁକ୍ତି (discharge) ଦେବାକୁ ଅଧିକାର ଦିଏ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ସଂସ୍ଥା ସରଳ ବିଶ୍ୱାସରେ ପ୍ରମାଣପତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ପୈଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ (ଧାରା 381)।
ଶେଷରେ ଅର୍ଥର ମାଲିକ କିଏ, ଏହା ତାହା ସ୍ଥିର କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜମି ବା ଘର ସମ୍ପର୍କରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକାନା ତଥାପି ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଆଇନ ଅନୁସାରେ, କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଅନୁସାରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ; ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ବିନା ପାରିବାରିକ ସମ୍ପତ୍ତି କିପରି ବଣ୍ଟନ ହୁଏ ଦେଖନ୍ତୁ।
ପ୍ରାୟତଃ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ତିନୋଟି ଦଲିଲ
| ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର (succession certificate) | ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର | ପ୍ରୋବେଟ / ପ୍ରଶାସନ ପତ୍ର (letters of administration) | |
|---|---|---|---|
| ଜାରିକର୍ତ୍ତା | ଦେୱାନୀ କୋର୍ଟ (ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍) | ଓଡ଼ିଶାରେ ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାରୀ (ତହସିଲଦାର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ) | ଦେୱାନୀ କୋର୍ଟ (ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍, କିମ୍ବା ହାଇକୋର୍ଟ) |
| ଆଇନ | ଭାରତୀୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମ, ଭାଗ X | ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ | ଭାରତୀୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମ, ଭାଗ VIII ଓ IX |
| ବ୍ୟବହାର | ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଆଦାୟ | ପାରିବାରିକ ପେନସନ, ମୃତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସରକାରୀ ପାଉଣା, ଏବଂ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଉତ୍ତରାଧିକାରର ପ୍ରମାଣ ଭାବେ | ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ପ୍ରମାଣ କରିବା (ପ୍ରୋବେଟ) ବା ସମ୍ପତ୍ତି ପରିଚାଳନା (ପ୍ରଶାସନ ପତ୍ର / letters of administration) |
| ଜମିକୁ ଆବୃତ କରେ କି? | ନା | ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ; ମାଲିକାନା ହସ୍ତାନ୍ତର କରେ ନାହିଁ | ହଁ, ସମଗ୍ର ସମ୍ପତ୍ତି ଆବୃତ |
ଓଡ଼ିଶାରେ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଅନୁସାରେ, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ତହସିଲଦାର ବା ଅତିରିକ୍ତ ତହସିଲଦାର, ସବ୍-କଲେକ୍ଟର କିମ୍ବା ଜିଲ୍ଲାପାଳ (କଲେକ୍ଟର) ଜାରି କରନ୍ତି; ଏଥିପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର, ଶପଥପତ୍ର (affidavit) ଓ ସହାୟକ କାଗଜପତ୍ର ସହ ମୂଳ ତହସିଲରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଫର୍ମରେ ଆବେଦନ କରିବାକୁ ହୁଏ, ଏବଂ ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚ ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଅପିଲ କରାଯାଇପାରେ। ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ତହସିଲରେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ଯେଉଁଠି ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଛାଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ନିଷ୍ପାଦକ (executor) ବା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବଦଳରେ ପ୍ରୋବେଟ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ସଂଲଗ୍ନ ପ୍ରଶାସନ ପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ; ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଓ ପ୍ରୋବେଟ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ କି?
ସାମାନ୍ୟ ପରିମାଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟତଃ ନୁହେଁ।
- ନମିନି ବା ସର୍ଭାଇଭର (survivor) ସର୍ତ୍ତ ଥିବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ: ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପରିଚୟର ପ୍ରମାଣ ପାଇ ବ୍ୟାଙ୍କ ନମିନି ବା ସର୍ଭାଇଭରଙ୍କୁ ପୈଠ କରେ। ମୃତ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଦାବି ସମ୍ପର୍କରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI)ର 2025 ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, କୋର୍ଟ ଆଦେଶ ଦ୍ୱାରା ପୈଠ ରୋକାଯାଇନଥିଲେ ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇଁ ଜିଦ୍ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
- ନମିନି ନଥିବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ: ସେହି RBI ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଦାବି ଫର୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର, କ୍ଷତିପୂରଣ ବଣ୍ଡ (indemnity bond) ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଅନାପତ୍ତି ଆଧାରରେ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ₹15 ଲକ୍ଷ ଓ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ₹5 ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବିନା ଏକ ସରଳୀକୃତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ହେଲେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବା ସେହିଭଳି ଦଲିଲ ମାଗିପାରେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଲିଲ ପାଇବାର 15 ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଜମା ଦାବି ସମାଧାନ କରିବା କଥା। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶଗୁଡ଼ିକ 31 ମାର୍ଚ୍ଚ 2026 ସୁଦ୍ଧା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାର ଥିଲା; ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଏହାର ବର୍ତ୍ତମାନର ସୀମା ପଚାରନ୍ତୁ।
- ସେୟାର ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟି: କମ୍ପାନୀ ଓ ଡିପୋଜିଟୋରୀଗୁଡ଼ିକର ନିଜସ୍ୱ ହସ୍ତାନ୍ତର (transmission) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ସୀମା ଅଛି। ବଡ଼ ହୋଲ୍ଡିଂ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ନମିନି ନଥିଲେ, ସାଧାରଣତଃ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବା ପ୍ରୋବେଟ ମଗାଯାଏ।
ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ ନମିନି ସାଧାରଣତଃ ମାଲିକ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। Shakti Yezdani v. Jayanand Jayant Salgaonkar (2023)ରେ ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ସେୟାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
ଓଡ଼ିଶାରେ କେଉଁ କୋର୍ଟ
ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେଉଁ ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାଧାରଣତଃ ବାସ କରୁଥିଲେ, ସେଠାକାର ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍ଙ୍କ ନିକଟରେ, କିମ୍ବା କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ବାସସ୍ଥାନ ନଥିଲେ ସମ୍ପତ୍ତିର କୌଣସି ଅଂଶ ଯେଉଁଠି ମିଳେ ସେଠାରେ ଆବେଦନ ଦାଖଲ ହୁଏ (ଧାରା 371)। ବ୍ୟବହାରରେ ମାମଲାଟି ସେହି ଜଜସିପ୍ର ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେୱାନୀ କୋର୍ଟକୁ ଦିଆଯାଇପାରେ। କୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥାନ ଅଦାଲତ ଅଧୀନରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ।
ଆବେଦନରେ କ’ଣ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ
ଧାରା 372 ଅନୁସାରେ ଆବେଦନଟି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ଓ ସତ୍ୟାପିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ଏଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିବ:
- ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ;
- ସେହି ସମୟରେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସାଧାରଣ ବାସସ୍ଥାନ, ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ର ବାହାରେ ଥିଲେ ତାହା କେଉଁଠି ଅଛି;
- ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପରିବାର ବା ଅନ୍ୟ ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଠିକଣା;
- ଆବେଦନକାରୀ କେଉଁ ଅଧିକାରରେ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି;
- ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପ୍ରଦାନରେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ; ଏବଂ
- କେଉଁ ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟି ପାଇଁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ମଗାଯାଉଛି।
ସାଧାରଣତଃ ସଂଲଗ୍ନ କରାଯାଉଥିବା ଦଲିଲ
- ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରମାଣ, ଏବଂ ବଂଶାବଳୀ (ପ୍ରାୟତଃ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ)
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋଣ ବା ସିକ୍ୟୁରିଟି ଦର୍ଶାଉଥିବା ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ, ପାସବୁକ, ଫୋଲିଓ ବା ସାର୍ଟିଫିକେଟ
- ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପରିଚୟ ଓ ଠିକଣାର ପ୍ରମାଣ
- ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ସମ୍ମତ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଅନାପତ୍ତି ଶପଥପତ୍ର
କୋର୍ଟ ଫି
ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଜାରି ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟିର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଗଣନା କରାଯାଇଥିବା କୋର୍ଟ ଫି ଦେବାକୁ ହୁଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହାର ରାଜ୍ୟରେ ବଳବତ୍ତର କୋର୍ଟ ଫି ଆଇନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଦାଖଲ କରିବା ପୂର୍ବରୁ କୋର୍ଟରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିମାଣ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ମାମଲା କିପରି ଆଗକୁ ବଢ଼େ
- ଦଲିଲ ସହ ଆବେଦନ ଦାଖଲ।
- ନାମିତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନୋଟିସ ଜାରି କରାଯାଏ, ଏବଂ ଆପତ୍ତି ଆହ୍ୱାନ କରି ଏକ ସାଧାରଣ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ, ଯେପରି ଖବରକାଗଜରେ ଓ କୋର୍ଟ ନୋଟିସ ବୋର୍ଡରେ (ଧାରା 373)।
- ଶୁଣାଣି। କୌଣସି ଆପତ୍ତି ନଥିଲେ, କୋର୍ଟ କାଗଜପତ୍ର ଓ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି। ବିରୋଧ ଥିଲେ, କାହାର ଅଧିକାର ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ତାହା କୋର୍ଟ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି; ମାଲିକାନାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଏକ ନିୟମିତ ମକଦ୍ଦମା ପାଇଁ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ।
- ଜାମିନଦାରୀ (security)। ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ଅର୍ଥ ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିବାକୁ କୋର୍ଟ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ଜାମିନଦାର ସହ ବା ବିନା ଏକ ବଣ୍ଡ ଦେବାକୁ କହିପାରନ୍ତି (ଧାରା 375)।
- ପ୍ରଦାନ। ପ୍ରମାଣପତ୍ରରେ ଏହା ଆବୃତ କରୁଥିବା ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଉଲ୍ଲେଖ ଥାଏ ଏବଂ କୋର୍ଟ ଫି ଦେବା ପରେ ଏହା ଜାରି ହୁଏ। ପରେ ପ୍ରମାଣପତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ଋଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇପାରେ (ଧାରା 376)।
ବିରୋଧ ନଥିବା ଆବେଦନରେ କୋର୍ଟର କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଓ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟ ଅନୁସାରେ ସାଧାରଣତଃ କିଛି ମାସ ଲାଗେ। ଠକେଇ ବା ତଥ୍ୟ ଲୁଚାଇ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ହାସଲ କରାଯାଇଥିଲେ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟାହାର (revoke) କରାଯାଇପାରେ (ଧାରା 383)। ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପ୍ରଦାନ, ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ବା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରୁଥିବା ଆଦେଶ ବିରୁଦ୍ଧରେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଅପିଲ କରାଯାଇପାରେ (ଧାରା 384)।
ବ୍ୟାବହାରିକ ବିଷୟ
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକାଉଣ୍ଟ ଓ ହୋଲ୍ଡିଂକୁ ଗୋଟିଏ ଆବେଦନରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ଆବେଦନ ଆବଶ୍ୟକ ନହେବ।
- ବିବାହିତା ଝିଅଙ୍କ ସମେତ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଉଚିତ। କୌଣସି ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ବାଦ୍ ଦେବା ପ୍ରତ୍ୟାହାରର ଏକ କାରଣ।
- ଜମି ଓ ଘର ପାଇଁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ଏହା ବଦଳରେ ତହସିଲରେ ନାମାନ୍ତରଣ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରନ୍ତି।
ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ସମେତ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମାଗଣା ଆଇନ ସେବା ମାଗିପାରିବେ; ଓଡ଼ିଶାରେ ମାଗଣା ଆଇନ ସହାୟତା ଦେଖନ୍ତୁ। ଉତ୍ତରାଧିକାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟର ବିବରଣୀ ପରିବାର ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧୀନରେ ଅଛି।
ଏହି ସହାୟିକାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ
| ଓଡ଼ିଆ | ଲିପ୍ୟନ୍ତରଣ | ଅର୍ଥ |
|---|---|---|
| ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ | ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ (uttaradhikari) | ଦାୟାଦ, ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ |
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?
ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଭାରତୀୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମ ଅଧୀନରେ ଏକ ଦେୱାନୀ କୋର୍ଟ ଜାରି କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟି ଆଦାୟ କରିବାକୁ ଅଧିକାର ଦିଏ। ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ ତହସିଲଦାରଙ୍କ ଭଳି ରାଜସ୍ୱ ଅଧିକାରୀମାନେ ଜାରି କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ, ମୁଖ୍ୟତଃ ପେନସନ ଓ ସରକାରୀ ପାଉଣା ପାଇଁ।
ନମିନି ଥିବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ପାଇଁ କ’ଣ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ?
ସାଧାରଣତଃ ନୁହେଁ। କୋର୍ଟ ଆଦେଶ ଦ୍ୱାରା ପୈଠ ରୋକାଯାଇନଥିଲେ, ବ୍ୟାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପରିଚୟର ପ୍ରମାଣ ପାଇ ନମିନିଙ୍କୁ ଅର୍ଥ ପୈଠ କରେ। ତେବେ ନମିନି ସାଧାରଣତଃ ସେହି ଅର୍ଥ ଆଇନଗତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରଖନ୍ତି।
ଜମି ହସ୍ତାନ୍ତର ପାଇଁ କ’ଣ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ?
ନା। ଏହା କେବଳ ଋଣ ଓ ସିକ୍ୟୁରିଟିକୁ ଆବୃତ କରେ। ଜମି ଓ ଘର ପାଇଁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ତହସିଲରେ ନାମାନ୍ତରଣ (mutation) ପାଇଁ ଆବେଦନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମାଲିକାନା ନେଇ କୌଣସି ବିବାଦ ଦେୱାନୀ କୋର୍ଟକୁ ଯାଏ।
ଓଡ଼ିଶାରେ କେଉଁ କୋର୍ଟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଜାରି କରନ୍ତି?
ଭାରତୀୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମର ଧାରା 371 ଅଧୀନରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁ ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାସ କରୁଥିଲେ ସେଠାକାର ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍, କିମ୍ବା କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ବାସସ୍ଥାନ ନଥିଲେ ସମ୍ପତ୍ତି ଯେଉଁଠି ମିଳେ ସେଠାକାର ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍।
ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ପାଇବାକୁ କେତେ ସମୟ ଲାଗେ?
ବିରୋଧ ନଥିବା ଆବେଦନରେ ସାଧାରଣତଃ କିଛି ମାସ ଲାଗେ, କାରଣ ଶୁଣାଣି ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନୋଟିସ ଜାରି ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ବିରୋଧ ଥିବା ଆବେଦନରେ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗେ।
ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଥିଲେ କ’ଣ ମୋତେ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ?
ସାଧାରଣତଃ ନୁହେଁ। ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଥିଲେ ପ୍ରୋବେଟ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ସଂଲଗ୍ନ ଥିବା ପ୍ରଶାସନ ପତ୍ର (letters of administration with the will annexed) ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ ମାର୍ଗ।
ସରକାରୀ ଉତ୍ସ
- ଭାରତୀୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଆଇନ, 1925 (Indian Succession Act, 1925) (India Code)
- ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ପ୍ରମାଣପତ୍ର: ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ, ଢେଙ୍କାନାଳ, ଓଡ଼ିଶା ସରକାର
- ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟ)
- ମୃତ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଦାବି ସମ୍ପର୍କରେ RBI 2025 ନିର୍ଦ୍ଦେଶର ସାରାଂଶ (IndiaLaw)
- eCourts ସେବା: ମାମଲାର ସ୍ଥିତି ଓ ଆଦେଶ
ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ଆଇନଗତ ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲା ତାହାର ନିଜସ୍ୱ ତଥ୍ୟ ଓ ଦଲିଲ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏବଂ ଆଇନ ଓ ସରକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବଦଳେ। କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ନିଜ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।